?The Story of Film. Odyseja filmowa? – 15-godzinna pasjonująca opowieść Marka Cousinsa o historii kina

Mark Cousins przy pracy nad filmem, fot. Gutek Film
Powiedzieć, że ten 15-godzinny projekt obejmujący 12 dekad, rozgrywający się na 6 kontynentach to historia kina w pigułce to spore uproszczenie. Ta opowieść została najpierw spisana w książce irlandzkiego reżysera, wybitnego krytyka filmowego i wielkiego pasjonata kina - Marka Cousinsa, a potem przez niego nakręcona. 7 lat pracy nad samym montażem, prawie 1000 fragmentów filmów - to prawdziwy poemat o dziesiątej muzie i dzieło życia Cousinsa. To wreszcie wspaniały hołd złożony kinu. Takiej intensywności wiedzy filmowej mierzonej w tym przypadku na minutę próżno szukać nawet w uniwersyteckich kompendiach. Cousins jak nikt przecież czuje kino i wie, jakimi prawami się rządzi. Jego przekaz jest skondensowany, nie ma tutaj długich dywagacji, polemik - tak charakterystycznych dla uniwersyteckiego dyskursu. Autor świetnie dozuje kwestię merytoryczną, sprawiając, że jego dokument mogę z czystym sumieniem polecić każdemu - i filmoznawcom, i kompletnym laikom, którzy chodzą do kina  z czysto rozrywkowych pobudek.
Claire Denis - kadr z filmu, fot. Gutek Film
Klucz, jaki obrał Cousins, do porządkowania materiału jest prosty i sprawiedliwy. Kino, jak żadna inna dziedzina sztuki, rozwija się nie tylko, jak na przykład literatura za sprawą innowacji w dziedzinie języka czy czynników zewnętrznych, takich jak zmiany społeczne, ale także za sprawą innowacji technicznych. I to spośród literatury czy plastyki rozwija się najszybciej, a w ostatnich dekadach przybrało iście sprinterskie tempo. To wielkie, trwające przecież 900 minut dzieło jest także nie lada wyzwaniem dystrybucyjnym. I to na względzie miał wspaniałomyślny Cousins. Podzielił dokument na 15 części, czyli na 15 odcinków. ?The Story of Film. Odyseja filmowa? stała się więc swoistym serialem. Każdy z odcinków prezentuje wybrany okres z historii kinematografii. Cousins głosem z offu na początku podsumowuje poprzednią część i czyni wprowadzenie do właściwego tematu. Tym, co ma wpływa na kino jest to, co ma wpływ na ich twórców, krytyk zarysowanie to, co dzieje się wewnątrz i na zewnątrz. Wspomina o sytuacji politycznej, gospodarczej, o prądach myślowych, które wywierają wpływa na reżyserów, to skąd pochodzą, wreszcie wskazuje, co w omawianym okresie wydarzyło się w języku filmu, co poczyniło kolejny krok naprzód i sprawiło, że kino nie było tym, czym dotychczas. Innowację Cousins traktuje szeroko, dla niego to nie tylko kwestie stricte techniczne, jak na przykład udoskonalenie kamer czy taśm filmowych. Szczególnie skupia się na nowatorstwu w języku filmowym. Począwszy od filmowania czysto dokumentacyjnego, po próby subiektywizacji rzeczywistości, odrealnienia czy kreowania wreszcie tego, co nie istnieje w rzeczywistości, a można unaocznić w kinie.  Każdy odcinek kończy się stosownym podsumowaniem danej epoki. Warto jeszcze raz zaznaczyć, że to subiektywne spojrzenie na historię kina, autor wybiera fragmenty filmów, które jego zdaniem wnosiły coś nowego i powodowały, że film zyskiwał za każdym razem inny wymiar. Pełno w ?The Story of Film? ciekawostek, analiz najsłynniejszych scen w dziejach, pokazywanie narodowych kinematografii, najciekawszych nurtów, a także prezentowanie najważniejszych współczesnych reżyserów. To też jedyna taka okazja, gdzie Lars von Trier, Baz Luhrmann, Bernardo Bertolucci, Robert Towne, Gus Van Sant czy Jane Campion wprost do kamery wyrażają swoje artystyczne credo, sami definiują cechy charakterystyczne swojego stylu, wreszcie zdradzają tajniki swojego warsztatu i ujawniają ciekawostki z planu.
Lars Von Trier - kadr z filmu, fot. Gutek Film
To też jedyna okazja dla wielu do zapoznania się z teoretyczną analizą wybranych przez Cousinsa, w każdej części, scen. Wielu widzów, oglądając jakikolwiek film, nie zastanawia się, jak zostało to zrobione, że ta historia tak mnie wciągnęła, wywołała takie emocje. Cousins swoim dokumentem nie tylko poszerza wiedzę o filmie jako takim, ale otwiera wrażliwość przeciętnego widza kinowego na poetykę dzieł, na takie niuanse jak światło, montaż, plan, kolorystyka, sposób filmowania, sposób kompozycji kadru, strukturę narracji. To, co dotąd wydawało się tajemną wiedzą wąskiej grupy ludzi, teraz staje się bardziej zrozumiałe i na pewno pomoże w odbiorze kolejnych dzieł. Wystarczy wybrać się na dokument Cousins, żeby poznać reżyserskie tajniki, których używają artyści, aby sterować naszą percepcją. Bo w filmie, podobnie jak w literaturze - dwa wyrazy i dwa obrazy nie są sumą, ale w zależności od połączenia tworzą nowe znaczenia. Najlepiej byłoby obejrzeć ten dokument zachowując chronologię, jednak każdy pojedynczy odcinek jest także osobną jednostką, w której krytyk odwiedza zupełnie nieznane przemysły filmowe w egzotycznych rejonach, w końcu pokazuje jak fascynujące i jeszcze nam nie do końca znane może być kino. Szczególnie ważne są dla niego technologiczne przełomy, które wzbogacały kino nowymi środkami wyrazu: dźwięk, kolor i wreszcie to, co mocno podkreśla Cousins, a co działo się dosłownie na naszych oczach - to zamiana celuloidu na zapis cyfrowy, a co za tym idzie - ciągły rozwój animacji komputerowej, której najmłodszym dzieckiem jest technika 3D. Fakt zastąpienia tradycyjnej taśmy filmowej ma swoje poważne konsekwencje w tym, co oglądamy na ekranie, kolejna innowacja kolejny raz poszerzyła twórczą perspektywę. Nie sposób w tej krótkiej recenzji wymienić chociażby wszystkich emocji, których doświadcza się podczas tej projekcji, nie mówiąc już o wymienieniu aspektów kina, które opisuje Cousins. Po prostu trzeba to zobaczyć, to pozycja obowiązkowa. Bo jedno uczucie wyraźnie góruje nad innymi po ?The Story of Film. Odyseja filmowa? - to zachwyt, który powinien nam towarzyszyć zawsze wtedy, kiedy mamy do czynienia z arcydziełem, ten dokument uczy rozpoznawać to uczucie. ?The Story of Film. Odyseja filmowa? będzie można obejrzeć w warszawskim kinie Muranów 4, 5, 6 oraz 11, 12, 13 października na maratonach filmowych i we wrocławskim kinie Nowe Horyzonty od 4 października.  
Brak ocen
Prosimy zaczekać ...
Voting is currently disabled, data maintenance in progress.

Dodaj komentarz